Trong bối cảnh toàn cầu hóa và những thách thức thời đại như biến đổi khí hậu hay bất bình đẳng xã hội, vai trò của một trường đại học đã vượt ra khỏi ranh giới của "tháp ngà" học thuật. Các cơ sở giáo dục đại học giờ đây không chỉ được đánh giá qua số lượng bài báo nghiên cứu hay tỷ lệ việc làm, mà còn qua những đóng góp thiết thực cho sự phát triển bền vững. Việc thực hành bộ tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) và tham gia các bảng xếp hạng như THE Impact Rankings chính là minh chứng rõ nét cho sự chuyển dịch tất yếu này.
Sứ mệnh gắn liền với các Mục tiêu toàn cầu
Tháng 9/2015, Liên Hợp Quốc đã thông qua Chương trình nghị sự 2030 với 17 Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs - Sustainable Development Goals). Đây là kim chỉ nam toàn cầu nhằm xóa đói giảm nghèo, bảo vệ hành tinh và đảm bảo hòa bình, thịnh vượng.
Cùng chung tay với cộng đồng quốc tế, Việt Nam đã thể hiện cam kết mạnh mẽ thông qua Nghị quyết 136/NQ-CP (ban hành ngày 25/9/2020) của Chính phủ, cụ thể hóa 17 mục tiêu toàn cầu thành 115 mục tiêu chi tiết, phù hợp với điều kiện và định hướng phát triển của quốc gia.
📦 17 Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) đến năm 2030
- Chấm dứt mọi hình thức nghèo.
- Xóa đói, bảo đảm an ninh lương thực và nông nghiệp bền vững.
- Bảo đảm cuộc sống khỏe mạnh và phúc lợi cho mọi lứa tuổi.
- Đảm bảo giáo dục chất lượng, công bằng, toàn diện và học tập suốt đời.
- Đạt được bình đẳng giới; trao quyền cho phụ nữ và trẻ em gái.
- Đảm bảo tài nguyên nước và vệ sinh cho tất cả mọi người.
- Tiếp cận năng lượng bền vững, đáng tin cậy với chi phí hợp lý.
- Tăng trưởng kinh tế bền vững, bao trùm; tạo việc làm đầy đủ và năng suất.
- Xây dựng hạ tầng chống chịu cao, thúc đẩy công nghiệp hóa và đổi mới sáng tạo.
- Giảm bất bình đẳng trong xã hội.
- Phát triển đô thị và nông thôn bền vững, an toàn, chống chịu tốt.
- Đảm bảo mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững.
- Ứng phó kịp thời, hiệu quả với biến đổi khí hậu.
- Bảo tồn và sử dụng bền vững đại dương và tài nguyên biển.
- Bảo vệ, phát triển rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và phục hồi tài nguyên đất.
- Thúc đẩy xã hội hòa bình, công bằng, bao trùm; xây dựng thể chế hiệu quả.
- Tăng cường đối tác toàn cầu vì sự phát triển bền vững.
Những mục tiêu này không chỉ là kim chỉ nam cho các chính sách phát triển mà còn là cơ hội để quốc gia nắm bắt những xu hướng toàn cầu, nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững hơn. Nghị quyết đặt ra nhiệm vụ và giải pháp chung, yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tiếp tục nghiêm túc triển khai thực hiện đồng bộ, có hiệu quả Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững. Việc thực hiện các mục tiêu SDGs tại Việt Nam đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng nhằm đảm bảo sự cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường, cải thiện đời sống xã hội. Đóng vai trò là trung tâm tri thức và đổi mới sáng tạo, các trường đại học tất yếu phải tiên phong, chung sức cùng quốc gia hiện thực hóa các cam kết này.
Khẳng định trách nhiệm giải trình qua khung chuẩn ESG
Khi tích hợp bộ tiêu chuẩn ESG vào chiến lược phát triển, một trường đại học đang thực hiện bước tiến lớn về năng lực quản trị và trách nhiệm giải trình:
- Môi trường (Environment): Minh bạch về dấu chân carbon, quản lý rác thải và tối ưu hóa sử dụng năng lượng trong khuôn viên trường học.
- Xã hội (Social): Cam kết bình đẳng giới, kiến tạo môi trường học tập an toàn, bao trùm và có các chính sách hỗ trợ thiết thực cho sinh viên yếu thế.
- Quản trị (Governance): Đảm bảo sự công khai, minh bạch trong các quyết sách đầu tư, thu chi tài chính và duy trì đạo đức điều hành.
Khác với những cam kết trên giấy, khung chuẩn ESG bắt buộc các trường đại học phải "lượng hóa" những tác động của mình bằng dữ liệu thực tế, có thể kiểm chứng. Quá trình này giúp nâng cao năng lực quản trị rủi ro nội bộ, đồng thời củng cố vững chắc niềm tin của người học, Chính phủ, các nhà đầu tư và đối tác học thuật.
Việc áp dụng ESG không phải là một trào lưu nhất thời, mà là một chiến lược phát triển sống còn. Đó là lời khẳng định đanh thép của một trường đại học về vai trò dẫn dắt tri thức, giải trình minh bạch và trách nhiệm kiến tạo một tương lai bền vững, tốt đẹp hơn cho toàn xã hội.
Tham gia vào các bảng xếp hạng bền vững - cơ chế giải trình xã hội và đối sánh chất lượng
Với mục tiêu và khát vọng chung tay cùng cộng đồng thực hiện 17 mục tiêu phát triển bền vững của Liên hiệp quốc, chấm dứt đói nghèo, bảo vệ hành tinh và đảm bảo sự thịnh vượng cho tất cả mọi người, ĐHQGHN chủ động tham gia vào việc thúc đẩy các hoạt động phát triển bền vững trên cả ba trụ cột cốt lõi của cơ sở giáo dục đại học gồm: giảng dạy, nghiên cứu và phục vụ cộng đồng. ĐHQGHN đã tham gia xếp hạng THE Impact Ranking và Ratings trong nhiều năm nhằm thực hiện trách nhiệm giải trình xã hội về hoạt động phát triển bền vững của mình.
Ý nghĩa sâu xa nhất của việc tham gia THE Impact Rankings và Ratings không nằm ở thứ hạng hay điểm số, mà ở tác động thực tiễn đến cộng đồng. Một trường đại học thực hành ESG sẽ trở thành một "phòng thí nghiệm sống" tiên phong. Những giải pháp từ các viện nghiên cứu không bị cất vào ngăn kéo mà được ứng dụng trực tiếp để giải quyết các vấn đề của địa phương - từ việc cung cấp nước sạch, hỗ trợ y tế cộng đồng, đến chuyển giao công nghệ nông nghiệp... Quan trọng hơn cả, thông qua việc đưa triết lý phát triển bền vững vào cốt lõi của chương trình giảng dạy, ĐHQGHN đang định hình một thế hệ công dân toàn cầu mới. Hàng ngàn sinh viên tốt nghiệp mỗi năm sẽ mang theo tư duy ESG bước vào thị trường lao động. Họ chính là những đại sứ hạt nhân, tiếp tục lan tỏa thông điệp và văn hóa phát triển bền vững đến các doanh nghiệp và tổ chức mà họ làm việc.
